Co właściwie oznacza cena energii?
W przypadku gospodarstwa korzystającego z taryfy dynamicznej cena zakupu energii może zmieniać się w ciągu doby. Punktem odniesienia są notowania na rynku energii, a w popularnym modelu ceny godzinowe na kolejny dzień są znane wcześniej. Gdy zapotrzebowanie na prąd jest niskie albo w systemie pojawia się dużo energii z fotowoltaiki i farm wiatrowych, ceny hurtowe mogą spadać. Przy dużym poborze sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej.
Sama cena energii to jednak tylko jedna część rachunku. Odbiorca płaci także za dostarczenie prądu siecią oraz określone opłaty wynikające z funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Dlatego 30 gr/kWh na rynku nie oznacza automatycznie, że tyle samo zapłacimy za każdą pobraną kilowatogodzinę.
Z czego składa się końcowy koszt prądu?
Do ceny zakupu energii trzeba doliczyć koszty dystrybucji. W rachunku pojawiają się między innymi opłata sieciowa zmienna, opłata jakościowa, opłata OZE oraz opłata kogeneracyjna. Występują również składniki stałe, których wysokość nie zależy bezpośrednio od tego, ile energii zużyjemy w konkretnej godzinie. Dochodzą do tego podatki oraz ewentualne opłaty wynikające z konkretnej umowy ze sprzedawcą.
Właśnie tutaj łatwo o błędną ocenę opłacalności. Jeżeli energia na rynku kosztuje w danej godzinie 20 gr/kWh, nie oznacza to, że całkowity koszt pobrania jednej kilowatogodziny wyniesie 20 gr. Eksperci z Defro Energy zwracają uwagę, że przy analizowaniu zużycia energii trzeba patrzeć na cały rachunek, a nie tylko na zmienną cenę zakupu. To szczególnie ważne przy urządzeniach, które mogą przesuwać pobór energii na inne godziny.
Dlaczego ceny zmieniają się z godziny na godzinę?
Na hurtową cenę energii wpływa przede wszystkim relacja między produkcją a zapotrzebowaniem. Gdy elektrownie i instalacje odnawialne dostarczają dużo energii, a pobór pozostaje umiarkowany, cena może wyraźnie spaść. Z kolei wieczorem, przy większym zapotrzebowaniu i mniejszej produkcji z fotowoltaiki, sytuacja może się odwrócić.
Dlatego osoba korzystająca z rozliczenia dynamicznego powinna patrzeć na zużycie w konkretnych godzinach. Przykładowo uruchomienie urządzenia o dużym poborze mocy w godzinie z wysoką ceną może znacząco zwiększyć koszt energii, nawet jeśli przez pozostałą część dnia ceny były niskie. Sama zmiana umowy nie wystarczy. Trzeba jeszcze mieć możliwość reagowania na sygnały cenowe.
Taryfa dynamiczna a urządzenia w domu
Największą korzyść z takiego sposobu rozliczenia mogą uzyskać użytkownicy, którzy mają urządzenia pozwalające przesuwać zużycie. Może to dotyczyć między innymi pompy ciepła, podgrzewacza wody, ładowarki samochodu elektrycznego czy magazynu energii. Nie oznacza to jednak, że każde urządzenie należy uruchamiać wyłącznie wtedy, gdy cena jest najniższa.
Przy pompie ciepła znaczenie ma również temperatura w budynku i zapotrzebowanie na ciepło. Przy magazynie energii dochodzi sprawność ładowania i rozładowania oraz straty energii. Jeżeli różnica między dwiema godzinami wynosi zaledwie kilka groszy, agresywne przesuwanie poboru może nie przynieść oczekiwanej oszczędności. Automatyka ma sens wtedy, gdy uwzględnia rzeczywisty koszt energii i parametry urządzeń, a nie tylko najniższą cenę z tabeli.
Gdzie w tym wszystkim są opłaty i podatki?
Na końcową kwotę wpływają także elementy, których użytkownik nie może zmienić poprzez przesunięcie zużycia. Dotyczy to przede wszystkim części opłat dystrybucyjnych oraz podatków. Ich obecność sprawia, że porównywanie ofert wyłącznie na podstawie ceny energii czynnej może prowadzić do błędnych wniosków.
Podobnie trzeba traktować opłatę handlową, jeśli przewiduje ją umowa ze sprzedawcą. Dwie oferty mogą mieć podobny mechanizm wyznaczania ceny energii, a mimo to generować inny rachunek. Przy wyborze umowy najlepiej więc sprawdzić sposób obliczania ceny, wszystkie opłaty dodatkowe, okres rozliczeniowy oraz zasady stosowane przez sprzedawcę przy ujemnych lub bardzo wysokich cenach rynkowych.
Czy dynamiczna cena prądu zawsze się opłaca?
Rozliczenie dynamiczne pozwala korzystać z tańszych godzin, ale przenosi część ryzyka cenowego na odbiorcę. Jeśli gospodarstwo zużywa dużo energii wtedy, gdy ceny hurtowe są wysokie, rachunek może wzrosnąć zamiast spaść. Przed zmianą umowy warto więc przeanalizować zużycie z kilku miesięcy i sprawdzić, w jakich godzinach dom pobiera najwięcej prądu. Przy planowaniu modernizacji trzeba też rozdzielić koszty urządzeń od zasad programów wsparcia. „Czyste Powietrze” ma własne warunki kwalifikowania przedsięwzięć, dlatego sam udział w programie nie oznacza automatycznego obniżenia kosztów energii.
Cena giełdowa to dopiero początek rachunku. Dopiero po uwzględnieniu dystrybucji, opłat, podatków i warunków umowy widać rzeczywisty koszt kilowatogodziny. Przy inwestycjach energetycznych warto więc analizować nie tylko zakup urządzenia, ale też sposób jego pracy.
