Przed złożeniem wniosku trzeba więc spojrzeć na sytuację finansową całościowo. Liczą się nie tylko kwoty zadłużenia, lecz także rodzaje zobowiązań, dochody, majątek, prowadzone egzekucje, historia powstania długów oraz realne możliwości ich dalszego regulowania. Prawo upadłościowe przyjmuje, że podstawową przesłanką ogłoszenia upadłości jest stan niewypłacalności.
Kancelaria Podatkowo-Prawna Małgorzata Kardas-Gołębiowska w Warszawie prowadzi między innymi licencjonowane doradztwo restrukturyzacyjne i upadłościowe. W zakresie upadłości konsumenckiej kancelaria wskazuje przygotowanie wniosku, bieżące monitorowanie sprawy oraz reprezentację klientów w postępowaniu i w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Kiedy osoba zadłużona jest niewypłacalna?
Niewypłacalność oznacza utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Sama wysoka suma kredytów lub pożyczek nie przesądza więc o możliwości ogłoszenia upadłości, jeżeli dłużnik nadal jest w stanie terminowo je obsługiwać.
Prawo przewiduje domniemanie utraty zdolności do wykonywania zobowiązań, gdy opóźnienie w ich regulowaniu przekracza trzy miesiące. Nie oznacza to jednak, że każdy dłużnik musi obowiązkowo odczekać dokładnie trzy miesiące przed analizą swojej sytuacji. Istotna jest faktyczna i trwała utrata możliwości płatniczych.
W praktyce sygnałem wymagającym dokładnej oceny jest sytuacja, w której bieżące dochody nie wystarczają jednocześnie na podstawowe koszty życia i wymagalne raty, a kolejne zobowiązania są zaciągane głównie po to, aby spłacić wcześniejsze. Upadłość nie powinna być jednak wybierana wyłącznie na podstawie wysokości miesięcznych rat.
Kto może skorzystać z upadłości konsumenckiej?
Postępowanie konsumenckie jest adresowane przede wszystkim do osób fizycznych, których upadłości nie można ogłosić według zasad właściwych dla przedsiębiorców. W praktyce dotyczy to między innymi konsumentów oraz byłych przedsiębiorców po zakończeniu prowadzenia działalności, jeżeli spełniają przesłanki właściwe dla tej procedury.
Kancelaria Podatkowo-Prawna Małgorzata Kardas-Gołębiowska wskazuje, że z procedury mogą korzystać osoby zadłużone między innymi z tytułu kredytów, pożyczek, zaległości czynszowych czy zobowiązań wynikających z umów cywilnoprawnych. Sama kategoria wierzyciela nie przesądza jednak jeszcze o tym, w jaki sposób konkretne zobowiązanie będzie traktowane w postępowaniu.
Szczególnej analizy wymaga sytuacja byłego przedsiębiorcy, ponieważ część jego długów może pochodzić z prowadzonej wcześniej działalności. Trzeba wówczas prawidłowo opisać źródła zobowiązań oraz ustalić status dłużnika w momencie składania wniosku.
Czy przyczyny powstania długów nadal mają znaczenie?
Tak, choć ich znaczenie jest inne niż przed zmianami przepisów z 2020 roku. Na etapie rozpoznawania wniosku o ogłoszenie upadłości sąd nie stosuje już wcześniejszego modelu polegającego na automatycznym zamykaniu drogi do upadłości z powodu samego rażącego niedbalstwa dłużnika. Okoliczności powstania niewypłacalności są jednak istotne na późniejszych etapach oddłużenia.
Jeżeli sąd ustali, że upadły doprowadził do niewypłacalności albo istotnie ją zwiększył umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty może zostać ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy. W zwykłym wariancie ustawa przewiduje okres nie dłuższy niż 36 miesięcy, z uwzględnieniem szczegółowych reguł ustawowych.
Z tego powodu opis historii zadłużenia powinien być spójny i zgodny z dokumentami. Znaczenie mogą mieć między innymi moment utraty pracy, zmiana wysokości dochodów, rozwód, nieudana działalność gospodarcza, kolejne kredyty oraz czynności dotyczące majątku.
Jakie dokumenty przygotować przed złożeniem wniosku?
Przygotowanie sprawy warto zacząć od odtworzenia pełnej sytuacji finansowej. Pamięć dłużnika często nie wystarcza, szczególnie jeżeli zadłużenie narastało przez kilka lat, wierzytelności były sprzedawane innym podmiotom albo równolegle prowadzonych jest kilka egzekucji.
Do analizy przydatne są przede wszystkim:
- umowy kredytów i pożyczek, aktualne informacje o wierzycielach i wysokości zadłużenia, nakazy zapłaty oraz korespondencja sądowa, pisma komornicze, dokumenty dotyczące dochodów, informacje o kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, dokumenty dotyczące nieruchomości i wartościowego majątku oraz materiały pozwalające odtworzyć przyczyny powstania niewypłacalności.
Nie należy celowo pomijać wierzycieli lub składników majątku. Rzetelność informacji przedstawianych w toku postępowania ma zasadnicze znaczenie, a umyślne zatajenie określonych zobowiązań może wpływać również na możliwość ich późniejszego umorzenia.
Co dzieje się z majątkiem po ogłoszeniu upadłości?
Ogłoszenie upadłości oznacza powstanie masy upadłości obejmującej majątek podlegający postępowaniu. Zarząd nad nim przejmuje syndyk, który ustala skład masy, zabezpiecza majątek i – w zakresie wynikającym z przepisów – może przystąpić do jego likwidacji.
Nie oznacza to jednak pozbawienia dłużnika wszystkich przedmiotów potrzebnych do codziennego funkcjonowania. Przepisy przewidują wyłączenia związane między innymi z majątkiem niepodlegającym egzekucji i określonym zakresem dochodów chronionych przed zajęciem.
Kancelaria Podatkowo-Prawna Małgorzata Kardas-Gołębiowska omawia w swojej bazie wiedzy skutki upadłości dla majątku, wskazując również na znaczenie wcześniejszego ustalenia, które aktywa mogą wejść do masy upadłości. Jest to szczególnie ważne dla osób posiadających nieruchomość, samochód lub inne składniki o istotnej wartości.
Co stanie się z mieszkaniem należącym do dłużnika?
Jeżeli mieszkanie lub dom należą do dłużnika i wchodzą do masy upadłości, nieruchomość może zostać sprzedana w toku postępowania. Dlatego właściciel nieruchomości powinien przeanalizować ten skutek jeszcze przed złożeniem wniosku, a nie dopiero po ogłoszeniu upadłości.
Prawo przewiduje jednocześnie mechanizm związany z potrzebami mieszkaniowymi upadłego. W określonych ustawowo warunkach z kwoty uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego lub domu, w którym mieszka upadły, może zostać wydzielona suma odpowiadająca przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy.
Upadłość osoby posiadającej nieruchomość wymaga więc dokładniejszej kalkulacji niż sprawa dłużnika bez majątku. Trzeba zestawić wartość aktywów, zadłużenie zabezpieczone hipoteką, potrzeby mieszkaniowe oraz możliwe skutki sprzedaży.
Czy brak majątku wyklucza upadłość?
Nie. Posiadanie wartościowego majątku nie jest warunkiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Osoba niewypłacalna może korzystać z tej procedury również wtedy, gdy nie posiada nieruchomości, oszczędności ani innych wartościowych aktywów.
Brak majątku wpływa jednak na przebieg postępowania. Syndyk nadal analizuje sytuację dłużnika, wierzytelności, dochody oraz możliwości zarobkowe, natomiast nie ma wówczas rozbudowanego procesu likwidacji wartościowych składników masy.
Kancelaria Podatkowo-Prawna Małgorzata Kardas-Gołębiowska publikuje materiały poświęcone również upadłości konsumenckiej bez majątku, wskazując, że sama nieobecność aktywów nie zamyka drogi do postępowania oddłużeniowego.
Co dzieje się z egzekucją komorniczą?
Ogłoszenie upadłości istotnie zmienia sposób dochodzenia należności przez wierzycieli. Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte wcześniej, zostaje z mocy prawa zawieszone w dniu ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu się postanowienia co do zasady zostaje umorzone.
Nie należy jednak utożsamiać zakończenia indywidualnej egzekucji z natychmiastowym wykreśleniem długu. Od tej chwili zaspokajanie wierzycieli odbywa się przede wszystkim według zasad postępowania upadłościowego, a kwestia pozostałych zobowiązań jest rozstrzygana na etapie oddłużenia.
Dla osoby mającej kilku komorników może to być jedna z najważniejszych konsekwencji postępowania. Przed złożeniem wniosku warto jednak ustalić, jakie egzekucje są prowadzone i czego dokładnie dotyczą.
Jak wygląda plan spłaty wierzycieli?
Plan spłaty określa, w jakim zakresie i przez jaki czas dłużnik powinien regulować zobowiązania objęte oddłużeniem. Przy jego ustalaniu sąd uwzględnia między innymi możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i dotychczasowy stopień zaspokojenia wierzycieli.
Nie można więc z góry wyliczyć jednej miesięcznej raty właściwej dla wszystkich osób o takim samym zadłużeniu. Dwóch dłużników posiadających identyczną sumę kredytów może otrzymać odmienne warunki planu ze względu na dochody, możliwości zarobkowe i sytuację rodzinną.
W szczególnych sytuacjach ustawa przewiduje również umorzenie zobowiązań bez planu spłaty, jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat. Jest to rozwiązanie zależne od okoliczności konkretnej sprawy, a nie automatyczna konsekwencja niskiego dochodu.
Czy wszystkie zobowiązania zostaną umorzone?
Nie wszystkie długi mogą zostać objęte skutecznym oddłużeniem. Prawo upadłościowe wskazuje kategorie zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu również po wykonaniu planu spłaty.
Dotyczy to między innymi zobowiązań alimentacyjnych, określonych rent odszkodowawczych, sądowych kar grzywny, wybranych obowiązków wynikających z odpowiedzialności karnej oraz zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem. Nie podlegają też umorzeniu zobowiązania umyślnie nieujawnione przez upadłego, jeżeli wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu.
Struktura długów ma więc duże znaczenie dla oceny opłacalności całego postępowania. Osoba mająca przede wszystkim typowe kredyty konsumenckie znajduje się w innej sytuacji niż dłużnik, którego znaczną część zobowiązań stanowią należności ustawowo wyłączone z umorzenia.
Kiedy pomoc kancelarii może być szczególnie przydatna?
Profesjonalna analiza może być potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy zadłużenie ma różne źródła, dłużnik posiada majątek, wcześniej prowadził działalność gospodarczą, podejmował czynności dotyczące nieruchomości albo trudno mu ustalić pełną listę wierzycieli. W takich sytuacjach samo techniczne wypełnienie wniosku jest tylko jednym z elementów przygotowania sprawy.
Osoby wyszukujące usługę upadłość konsumencka kancelaria Warszawa mogą zwrócić uwagę na zakres wsparcia oferowany przez Kancelarię Podatkowo-Prawną Małgorzata Kardas-Gołębiowska. Kancelaria deklaruje przygotowanie dokumentacji dotyczącej upadłości, pomoc w uzasadnieniu wniosku, monitorowanie sprawy oraz reprezentowanie klientów w postępowaniu i systemie KRZ.
Znaczenie ma szczególnie etap poprzedzający złożenie wniosku. To wtedy można ocenić konsekwencje dla mieszkania, samochodu, wynagrodzenia, toczących się egzekucji oraz późniejszego planu spłaty, zamiast poznawać je dopiero po wydaniu postanowienia przez sąd.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy trzeba mieć kilka kredytów, aby ogłosić upadłość konsumencką?
Nie. Liczba wierzycieli sama w sobie nie decyduje o możliwości wszczęcia postępowania. Najważniejsze jest występowanie rzeczywistego stanu niewypłacalności.
Czy osoba bez mieszkania i samochodu może złożyć wniosek?
Tak. Brak wartościowego majątku nie wyklucza postępowania konsumenckiego. Wpływa natomiast na jego przebieg, ponieważ syndyk nie ma wówczas takich samych aktywów do likwidacji jak w przypadku właściciela nieruchomości.
Czy po ogłoszeniu upadłości wszystkie kredyty od razu znikają?
Nie. Samo ogłoszenie upadłości nie jest równoznaczne z natychmiastowym umorzeniem zobowiązań. Oddłużenie następuje według zasad przewidzianych dla dalszych etapów postępowania.
Czy były przedsiębiorca może skorzystać z procedury konsumenckiej?
Może to być możliwe po zakończeniu działalności gospodarczej, jeżeli jego aktualny status i sytuacja spełniają wymagania właściwe dla postępowania wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności. Długi pochodzące z wcześniejszej działalności wymagają dokładnego opisania we wniosku.
Czy posiadanie mieszkania uniemożliwia ogłoszenie upadłości?
Nie, lecz mieszkanie należące do dłużnika może wejść do masy upadłości i podlegać sprzedaży. Właśnie dlatego sytuację mieszkaniową należy przeanalizować przed wszczęciem postępowania.
Czy prawnik lub doradca restrukturyzacyjny jest obowiązkowy?
Przepisy nie uzależniają możliwości złożenia wniosku przez konsumenta od posiadania profesjonalnego pełnomocnika. Pomoc specjalisty może jednak mieć znaczenie w sprawach z majątkiem, wieloma wierzycielami, długami z dawnej działalności albo skomplikowaną historią powstania niewypłacalności.
